Czym jest Mortality Rate Calculator?
▾
Obliczenia współczynnika umieralności stanowią podstawę nauk aktuarialnych — dyscypliny stosującej metody matematyczne i statystyczne do oceny ryzyka w ubezpieczeniach, finansach i branżach pokrewnych. Współczynnik umieralności, zwany także siłą śmiertelności lub współczynnikiem ryzyka, mierzy prawdopodobieństwo, że osoba w danym wieku umrze w określonym czasie. Aktuariusze zestawiają te prawdopodobieństwa według wieku, płci, a czasami innych cech (status palacza, zawód, stan zdrowia) w tabelach trwania życia (zwanych także tabelami śmiertelności lub tablicami aktuarialnymi) — danymi tabelarycznymi przedstawiającymi prawdopodobieństwo śmierci (qx), prawdopodobieństwo przeżycia (px), oczekiwany pozostały czas życia i powiązane miary w każdym wieku. Tabele trwania życia są tworzone na podstawie dużych zbiorów danych dotyczących populacji – zazwyczaj danych ze spisu powszechnego i statystyk życiowych – i są regularnie aktualizowane w miarę zmiany współczynników umieralności w czasie. W Stanach Zjednoczonych Towarzystwo Aktuariuszy (SOA) publikuje kilka standardowych tabel śmiertelności stosowanych w różnych zastosowaniach ubezpieczeniowych: tabelę CSO (Commissioners Standard Ordinary) z 2017 r. zawierającą ceny i rezerwacje ubezpieczeń na życie, tabele RP-2000 i RP-2014 przedstawiające śmiertelność w ramach programów emerytalnych oraz tabelę IAM (indywidualna śmiertelność rentowa) przedstawiającą ceny rent. Skale poprawy śmiertelności (takie jak skala MP-2021 SOA) prognozują przyszłą poprawę wskaźników śmiertelności, odzwierciedlając oczekiwanie, że ludzie będą nadal żyć dłużej dzięki postępowi medycyny. Aktuariusze stosują współczynniki umieralności do wyceny składek ubezpieczeniowych, obliczają rezerwy polisowe, wyceniają zobowiązania emerytalne i oceniają stabilność finansową ubezpieczeń społecznych i Medicare. Konsumentom zrozumienie wskaźników umieralności w kontekście oczekiwanej długości życia pomaga w podejmowaniu świadomych decyzji dotyczących okresów ubezpieczenia na życie, zakupów rent dożywotnich, strategii wycofywania się z emerytury i planowania opieki długoterminowej.
Calkulon makes complex calculations simple — built for students and everyday problem-solvers.
Wzór
▾
Zobacz interfejs kalkulatora, aby zapoznać się z odpowiednimi formułami i danymi wejściowymi
Gdzie każda zmienna reprezentuje konkretną mierzalną wielkość w dziedzinie finansów i kredytów. Zastąp znane wartości i znajdź nieznane. W przypadku obliczeń wieloetapowych najpierw oblicz wyrażenia wewnętrzne, a następnie połącz wyniki, stosując standardową kolejność operacji.Opis zmiennych
▾
| Symbol | Imię | Jednostka | Opis |
|---|---|---|---|
| q_x | Prawdopodobieństwo śmierci (wskaźnik śmiertelności) | probability (0–1) | Prawdopodobieństwo, że osoba żyjąca dokładnie w wieku x umrze przed osiągnięciem wieku x+1; podstawowy element składowy tablic życia. |
| p_x | Prawdopodobieństwo przeżycia | probability (0–1) | Prawdopodobieństwo, że osoba żyjąca dokładnie w wieku x dożyje wieku x+1; równa się 1 − q_x. |
| l_x | Liczba żyć | lives (cohort) | Liczba osób, które dożyły dokładnego wieku x z hipotetycznej kohorty 100 000 urodzeń (podstawa tabeli trwania życia). |
| e_x | Pełne oczekiwanie na życie | years | Oczekiwana liczba dodatkowych lat życia osoby żyjącej dokładnie w wieku x, zwana także pozostałą oczekiwaną długością życia. |
| mu_x | Siła śmiertelności | per year | Chwilowa stopa śmiertelności w wieku x; ciągły analog dyskretnego współczynnika śmiertelności q_x. |
Jak Mortality Rate Calculator
▾
- 1Zacznij od standardowej tabeli śmiertelności (np. GUS 2017 dla ubezpieczeń, RP-2014 dla emerytur), podając współczynniki umieralności specyficzne dla wieku (qx) dla każdego wieku od 0 do maksymalnego wieku (zwykle 120+).
- 2Zastosuj podstawę: zacznij od l_0 = 100 000 istnień ludzkich i oblicz liczbę osób, które przeżyją w każdym kolejnym wieku, korzystając z l_{x+1} = l_x × (1 − q_x).
- 3Oblicz liczbę zgonów w każdym wieku: d_x = l_x × q_x.
- 4Oblicz prawdopodobieństwo przeżycia od wieku x do wieku x+n: _n_p_x = l_{x+n} / l_x.
- 5Oblicz oczekiwany pozostały czas życia (e_x), sumując dodatkowe lata życia ważone prawdopodobieństwem we wszystkich przyszłych wiekach.
- 6Zastosuj skale poprawy śmiertelności, aby dostosować współczynniki umieralności w bieżącym okresie do przewidywanych przyszłych ulepszeń, tworząc współczynniki umieralności pokoleń dla prognoz długoterminowych.
- 7Skorzystaj z uzyskanych prawdopodobieństw i szacunków średniej długości życia, aby wycenić produkty ubezpieczeniowe, wycenić umowy rentowe i ocenić zobowiązania z tytułu programów emerytalnych.
Rozwiązane przykłady
▾
Oczekiwana długość życia określona w tabelach śmiertelności reprezentuje medianę, a nie maksimum — wiele osób znacznie przeżyje te szacunki
Z tabeli GUS za 2017 rok wynika, że prawdopodobieństwo śmierci w następnym roku w przypadku 65-letniego mężczyzny wynosi około 1%. Podsumowując prawdopodobieństwo przeżycia, oczekiwany pozostały czas życia wynosi około 20,8 lat, co oznacza, że przeciętny 65-letni mężczyzna może dożyć około 85–86 lat. Ta średnia długość życia stanowi podstawę do wyceny rent emerytalnych, planowania wskaźników wypłat i określania, jak długo muszą wystarczyć aktywa emerytalne. Należy pamiętać, że „oczekiwana” oczekiwana długość życia jest średnią — mniej więcej połowa populacji będzie żyła dłużej.
60-letnia kobieta ma około 40% szans na dożycie 90 lat – znacznie więcej, niż wiele osób przypuszcza
Korzystając z tabeli GUS z 2017 r. zawierającej prognozy poprawy śmiertelności, prawdopodobieństwo dożycia zdrowej 60-letniej kobiety wynosi około 40%. To podkreśla kluczowe znaczenie planowania długiej emerytury — prawie połowa wszystkich kobiet obecnie w wieku 60 lat może spodziewać się, że dożyje ponad 90 lat. Plany emerytalne zakładające 20-letnią emeryturę (do 80. roku życia) narażają wiele kobiet na znaczne ryzyko długowieczności. W planach finansowych należy rutynowo uwzględniać wiek 90–95 lat, aby uniknąć ryzyka przeżycia majątku.
Jest to składka netto przed obciążeniem z tytułu wydatków, zysków i kredytu na dochody z inwestycji
Czysty koszt rocznego ubezpieczenia terminowego wynoszącego 500 000 USD dla 40-letniego mężczyzny jest równy świadczeniem z tytułu śmierci pomnożonym przez prawdopodobieństwo śmierci: 500 000 USD × 0,00252 = 1260 USD. Jest to aktuarialna składka netto – kwota, która dokładnie pokrywa oczekiwane roszczenia z tytułu śmierci bez marży. Rzeczywiste składki ubezpieczeniowe są wyższe, co odzwierciedla obciążenie kosztami (prowizje agentów, koszty administracyjne), marżę zysku i uznanie dochodów z inwestycji uzyskanych z utrzymywanych rezerw. Stosunek składki netto do składki rzeczywistej (wskaźnik składki netto) waha się zazwyczaj w granicach 60–80% w przypadku ubezpieczeń jednookresowych.
Sponsorzy emerytur muszą regularnie aktualizować założenia dotyczące śmiertelności; niezastosowanie się do tego warunku zaniża zobowiązania i jest częstym źródłem strat aktuarialnych
Przykład ten ilustruje, jak założenia dotyczące poprawy śmiertelności bezpośrednio wpływają na wyceny programów emerytalnych. W przypadku zastosowania zaktualizowanych skal poprawy śmiertelności (odzwierciedlających dłuższe życie ludzi) bieżąca wartość zobowiązań emerytalnych wzrasta, ponieważ plan musi finansować większą liczbę oczekiwanych przyszłych płatności na rzecz beneficjentów o dłuższej żywotności. Sponsorzy emerytur, którzy nie przyjmują aktualnych skal poprawy śmiertelności, zaniżają swoje zobowiązania – jest to praktyka, która z czasem może prowadzić do niedofinansowania. Wzrost o 2,7 mln USD w tym przykładzie zostałby ujawniony jako strata aktuarialna, zmniejszająca status finansowania i potencjalnie powodująca konieczność wprowadzenia dodatkowych wymogów w zakresie składek.
Zastosowania praktyczne
▾
Specjaliści w dziedzinie finansów i kredytów korzystają z narzędzia Mortality Rate Calc w ramach standardowego analitycznego przepływu pracy w celu weryfikacji obliczeń, ograniczenia błędów arytmetycznych i uzyskania spójnych wyników, które można dokumentować, kontrolować i udostępniać współpracownikom, klientom lub organom regulacyjnym w celu zapewnienia zgodności.
Profesorowie i instruktorzy uniwersyteccy włączają kalkulator współczynnika śmiertelności do materiałów szkoleniowych, zadań domowych i zasobów przygotowujących do egzaminów, umożliwiając studentom sprawdzanie ręcznych obliczeń, budowanie intuicji na temat relacji wejście-wyjście i skupienie się na zrozumieniu pojęć, a nie na arytmetyce.
Konsultanci i doradcy korzystają z narzędzia Mortality Rate Calc do szybkiego modelowania różnych scenariuszy podczas spotkań z klientami, umożliwiając w czasie rzeczywistym eksplorację pytań typu „co by było, gdyby”, które w przeciwnym razie wymagałyby powrotu do biura w celu szczegółowej analizy w oparciu o arkusze kalkulacyjne i raportowania.
Użytkownicy indywidualni polegają na Kalkulatorze Śmiertelności przy podejmowaniu osobistych decyzji związanych z planowaniem — porównując opcje, weryfikując wyceny otrzymane od usługodawców, sprawdzając obliczenia stron trzecich i budując pewność, że liczby stojące za ważną decyzją zostały obliczone poprawnie i spójnie.
Przypadki szczególne
▾
Skrajne wartości wejściowe
W praktyce ten skrajny przypadek wymaga dokładnego rozważenia, ponieważ standardowe założenia mogą nie obowiązywać. W przypadku napotkania tego scenariusza w obliczeniach kalkulatora współczynnika śmiertelności praktycy powinni zweryfikować warunki brzegowe, sprawdzić ryzyko dzielenia przez zero i rozważyć, czy założenia modelu pozostaną ważne w tych ekstremalnych warunkach.
Naruszenia założeń
W praktyce ten skrajny przypadek wymaga dokładnego rozważenia, ponieważ standardowe założenia mogą nie obowiązywać. W przypadku napotkania tego scenariusza w obliczeniach kalkulatora współczynnika śmiertelności praktycy powinni zweryfikować warunki brzegowe, sprawdzić ryzyko dzielenia przez zero i rozważyć, czy założenia modelu pozostaną ważne w tych ekstremalnych warunkach.
W praktyce ten skrajny przypadek wymaga dokładnego rozważenia, ponieważ standardowe założenia mogą nie obowiązywać. W przypadku napotkania tego scenariusza w obliczeniach kalkulatora współczynnika śmiertelności praktycy powinni zweryfikować warunki brzegowe, sprawdzić ryzyko dzielenia przez zero i rozważyć, czy założenia modelu pozostaną ważne w tych ekstremalnych warunkach.
Wybrane współczynniki umieralności (qx) z tabeli GUS 2017
▾
| Age | Mężczyzna qx | Kobieta qx | Stosunek M/F | Męskie pozostałe życie Exp. | Kobieta Pozostała część życia Exp. |
|---|---|---|---|---|---|
| 25 | 0.00075 | 0.00043 | 1,74x | 55,8 lat | 59,2 lat |
| 35 | 0.00122 | 0.00073 | 1,67x | 46,4 lat | 49,6 lat |
| 45 | 0.00219 | 0.00138 | 1,59x | 37,2 lat | 40,2 lat |
| 55 | 0.00467 | 0.00284 | 1,64x | 28,3 lat | 31,2 lat |
| 65 | 0.01001 | 0.00619 | 1,62x | 20,1 lat | 22,8 lat |
| 75 | 0.02454 | 0.01556 | 1,58x | 12,8 lat | 14,9 lat |
Często zadawane pytania
▾
Jaka jest różnica między surowymi, specyficznymi i standaryzowanymi współczynnikami umieralności?
Surowy współczynnik umieralności to całkowita liczba zgonów w populacji podzielona przez całkowitą wielkość populacji, wyrażona na 1000 lub 100 000 osób rocznie. Obliczenia są proste, ale nie uwzględniają różnic w strukturze wiekowej populacji – kraj ze starszą populacją będzie miał wyższy surowy współczynnik umieralności, nawet jeśli współczynniki zgonów w zależności od wieku będą identyczne jak w młodszym kraju. Współczynnik umieralności dla określonego wieku oblicza współczynnik zgonów dla określonej grupy wiekowej (np. zgonów na 1000 osób w wieku 65–74 lat). Standaryzowany (lub dostosowany do wieku) współczynnik umieralności wykorzystuje standardową populację referencyjną w celu usunięcia zakłócającego efektu różnic w rozkładzie wieku, umożliwiając rzetelne porównanie współczynników umieralności w populacjach lub okresach o różnych strukturach wiekowych. Aktuariusze zazwyczaj pracują ze stawkami dla poszczególnych grup wiekowych, pochodzącymi z tabel trwania życia, które dostarczają najbardziej szczegółowych i przydatnych informacji na temat ustalania cen i rezerwacji.
Jakie są główne aktuarialne tabele trwania życia stosowane w Stanach Zjednoczonych?
W Stanach Zjednoczonych do różnych wniosków ubezpieczeniowych i emerytalnych stosuje się kilka standardowych tabel śmiertelności. Tabela Commissioners Standard Ordinary (CSO) z 2017 r. jest wymagana przez stanowe przepisy dotyczące ubezpieczeń w zakresie wyceny składek z tytułu ubezpieczeń na życie i obliczania rezerw. Tabela indywidualnej śmiertelności rentowej (IAM) w 2012 r. (ze skalą projekcyjną MP) służy do wyceny i rezerwacji indywidualnych rent dożywotnich. Tabela RP-2014 (Plany Emerytalne) ze skalą usprawnień MP-2021 jest aktualnym standardem założeń dotyczących śmiertelności programów emerytalnych zgodnie z regulacjami ERISA i IRS. Administracja Ubezpieczeń Społecznych corocznie publikuje tabele trwania życia na potrzeby analizy aktuarialnej programu Ubezpieczeń Społecznych. Krajowe Centrum Statystyk Zdrowia CDC publikuje krajowe tabele trwania życia w oparciu o statystyki życiowe. Aktuariusze wybierają odpowiednią tabelę w oparciu o rodzaj produktu, charakterystykę ubezpieczonej populacji i wymogi regulacyjne.
Czym jest śmiertelność wybrana i ostateczna?
Wybrane tabele śmiertelności pokazują, że osoby, które niedawno przeszły ubezpieczenie, są średnio zdrowsze niż populacja ogólna w tym samym wieku. Wybrany okres obejmuje lata bezpośrednio po wydaniu polisy (zwykle 5–15 lat), podczas których niedawne ubezpieczenie zapewnia korzystną przewagę w zakresie śmiertelności. Zakłada się, że po wybranym okresie śmiertelność ubezpieczonej populacji zbiega się do poziomu populacji ogólnej, zwanego śmiertelnością ostateczną. Tabela „wybierz i ostateczna” pokazuje zatem niższe wskaźniki umieralności w wybranych latach w następstwie wydania polityki, stopniowo zwiększając się do poziomu ostatecznego. To rozróżnienie jest ważne dla dokładnego ustalania cen polityk i obliczania rezerw: zastosowanie ostatecznej śmiertelności do niedawno ubezpieczonego życia spowodowałoby zawyżenie kosztów śmiertelności i zawyżenie cen nowych produktów ubezpieczeniowych.
Jak różnice między płciami wpływają na wskaźniki umieralności i ceny ubezpieczeń?
W krajach rozwiniętych kobiety mają stale niższy współczynnik umieralności niż mężczyźni, praktycznie w każdym wieku, głównie ze względu na czynniki biologiczne i różnice w zachowaniu w zakresie podejmowania ryzyka, korzystania z opieki zdrowotnej i wyborów dotyczących stylu życia. W wieku 40 lat śmiertelność kobiet jest o około 40–50% niższa niż w przypadku mężczyzn. Różnica ta zmniejsza się wraz z wiekiem, ale utrzymuje się przez całe życie. Historycznie rzecz biorąc, towarzystwa ubezpieczeniowe wyceniały ubezpieczenia na życie i renty na podstawie tabel umieralności uwzględniających płeć – kobiety płaciły niższe składki na ubezpieczenie na życie (niższe ryzyko śmiertelności), ale otrzymywały mniejsze wypłaty renty (dłuższy oczekiwany okres wypłaty). W Unii Europejskiej orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Test-Achats z 2011 r. zabraniało stosowania płci w ustalaniu cen ubezpieczeń, wymagając stosowania tabel dla obu płci. Stany Zjednoczone w dalszym ciągu zezwalają na zróżnicowanie cenowe dla większości produktów ubezpieczeniowych ze względu na płeć, chociaż niektóre stany ograniczają ich stosowanie w określonych kontekstach.
Czym jest poprawa śmiertelności i dlaczego ma to znaczenie dla ubezpieczeń?
Poprawa umieralności odnosi się do długoterminowej tendencji zmniejszania się w czasie współczynników zgonów związanych z wiekiem, napędzanej postępem medycyny, zdrowia publicznego, odżywiania i zmianami stylu życia. Z punktu widzenia ubezpieczeń i emerytur poprawa umieralności ma znaczenie, ponieważ produkty i zobowiązania rozciągające się na dziesięciolecia muszą uwzględniać oczekiwanie, że przyszłe wskaźniki umieralności będą niższe niż obecne, co oznacza, że renciści będą żyć dłużej, a beneficjenci emerytur będą pobierać świadczenia przez więcej lat. Aktuariusze stosują skale poprawy śmiertelności (takie jak skala SOA MP-2021), które prognozują roczne procentowe zmniejszenie współczynników umieralności w zależności od wieku w przyszłości. Nieuwzględnianie poprawy śmiertelności systematycznie zaniża zobowiązania z tytułu rent dożywotnich i zobowiązań emerytalnych, co prowadzi do niedofinansowania i strat aktuarialnych. Prognoza poprawy umieralności jest jednym z najbardziej niepewnych i konsekwencji założeń w długoterminowej pracy aktuarialnej.
Jaki jest model śmiertelności Makehama-Gompertza?
Model Gompertza, opracowany przez Benjamina Gompertza w 1825 r., jest wzorem matematycznym opisującym wykładniczy wzrost współczynnika umieralności ludzi wraz z wiekiem: mu_x = Ae^(Bx), gdzie mu_x to siła śmiertelności w wieku x, a A i B to stałe oszacowane na podstawie danych z tabeli trwania życia. Model oddaje zaobserwowane zjawisko mniej więcej podwajania ryzyka zgonu z każdymi dodatkowymi 8–9 latami w populacji dorosłych. Makeham rozszerzył model, dodając stały człon C reprezentujący niezależną od wieku śmiertelność tła z powodu wypadków i innych przyczyn niezwiązanych z wiekiem: mu_x = A + Be^(Cx). Te modele parametryczne stosuje się, gdy nie są dostępne pełne dane z tabeli trwania życia, do wygładzania surowych danych dotyczących śmiertelności, do celów prognozowania śmiertelności oraz w niektórych obliczeniach aktuarialnych w formie zamkniętej. Stanowią one podstawowe narzędzia matematyki aktuarialnej i modelowania śmiertelności demograficznej.
Czym różni się oczekiwana długość życia od maksymalnej długości życia?
Oczekiwana długość życia to oczekiwana (średnia) liczba lat, jaką przeżyje osoba w danym wieku, obliczona na podstawie bieżących lub prognozowanych współczynników umieralności. Jest to średnia statystyczna – mniej więcej połowa populacji umrze przed osiągnięciem oczekiwanej długości życia, a połowa będzie żyła dłużej. Maksymalna długość życia odnosi się do biologicznej górnej granicy długowieczności człowieka — najstarszy wiarygodnie udokumentowany wiek człowieka wynosił 122 lata (Jeanne Calment, Francja, 1875–1997). Dla celów aktuarialnych tabele śmiertelności zazwyczaj obejmują wiek 120, a nawet 125 lat, przy bardzo małych, ale niezerowych współczynnikach umieralności. Z punktu widzenia planowania finansowego oczekiwana długość życia stanowi szacunkową wartość w punkcie środkowym, podczas gdy maksymalna długość życia określa ryzyko końcowe, które należy uwzględnić w planach finansowych – scenariusz, w którym dana osoba dożyje 95 lub 100 lat i musi finansować emeryturę przez wiele dziesięcioleci. Planowanie tylko do oczekiwanej długości życia pozostawia 50% prawdopodobieństwa przeżycia swoich zasobów finansowych.
Częste błędy do unikania
▾
- !Mylenie okresowych tablic trwania życia (które wykorzystują współczynniki umieralności w bieżącym roku dla wszystkich grup wiekowych) z kohortowymi tablicami trwania życia (które śledzą konkretny rok urodzenia na podstawie prognozowanej przyszłej poprawy śmiertelności) – tabele kohortowe są bardziej odpowiednie do prognoz długoterminowych.
- !Używanie oczekiwanej długości życia jako horyzontu planowania, a nie środka możliwych wyników – planowanie wyłącznie do oczekiwanej długości życia pozostawia 50% szans na przeżycie zasobów finansowych.
- !Odnosząc współczynniki umieralności mężczyzn do życia kobiet i odwrotnie, bez dostosowania uwzględniającego płeć – śmiertelność kobiet jest znacznie niższa praktycznie w każdym wieku.
- !Ignorowanie trendów poprawy umieralności przy prognozowaniu zobowiązań długoterminowych – niestosowanie skal poprawy zaniża zobowiązania z tytułu rent i emerytur.
- !Korzystanie z tabel śmiertelności populacji dla ubezpieczonych żyć bez uwzględnienia korzystnego błędu w wyborze ubezpieczyciela, który sprawia, że populacje niedawno ubezpieczonych są zdrowsze (niższa śmiertelność) niż populacja ogólna.
Wskazówka Pro
W aktuarialnych tablicach trwania życia rozróżnia się śmiertelność okresową (migawka bieżących wskaźników) i śmiertelność kohortową (śledzenie określonego roku urodzenia w czasie). Tabele kohortowe są bardziej odpowiednie do prognoz długoterminowych ubezpieczeń i emerytur, ponieważ uwzględniają trendy poprawy umieralności.
Czy wiedziałeś?
Oczekiwana długość życia w chwili urodzenia w USA wzrosła z około 47 lat w 1900 r. do 76 lat w 2023 r., głównie dzięki postępom w zmniejszaniu śmiertelności noworodków i dzieci, opracowaniu antybiotyków oraz udoskonaleniom w leczeniu chorób układu krążenia. Znacznie wzrosła także średnia długość życia w wieku 65 lat, z 11 lat w 1940 r. do około 19 lat obecnie.
Regional Guides
▾
🇺🇸 US▾
🇬🇧 UK▾
🇪🇺 EU▾
Źródła
Read the full guide on how to use this calculator effectively
Czytaj więcej →Otrzymuj cotygodniowe porady matematyczne
Dołącz do subskrybentów 12 000+, którzy co tydzień otrzymują wskazówki dotyczące kalkulatora.