Panic Disorder Severity Scale

Skala Nasilenia Zaburzenia Paniki (PDSS) to siedmiopunktowa skala oceny stosowana przez klinicystów, opracowana przez dr M. Katherine Shear i jej współpracowników w 1997 r. na Uniwersytecie w Pittsburghu. Został zaprojektowany, aby zapewnić kompleksową, ale skuteczną miarę nasilenia zaburzenia paniki, która uwzględnia wszystkie główne wymiary tego stanu, a nie tylko częstotliwość ataków paniki. Skala PDSS jest szeroko stosowana jako główna miara wyniku w badaniach klinicznych dotyczących zespołu lęku napadowego oraz jako narzędzie kliniczne do monitorowania odpowiedzi na leczenie. Siedem pozycji ocenia: (1) częstotliwość ataków paniki, (2) dystres podczas ataków paniki, (3) nasilenie lęku przed przyszłymi atakami, (4) agorafobiczny strach i unikanie, (5) interoceptywny strach i unikanie (unikanie czynności wywołujących doznania fizyczne podobne do paniki), (6) upośledzenie funkcjonowania w pracy i (7) upośledzenie funkcjonowania społecznego. Każdy element jest oceniany w 5-punktowej skali od 0 (brak) do 4 (skrajny), co daje łączny zakres punktów od 0 do 28. Skalę PDSS opracowano, ponieważ istniejące w tamtym czasie mierniki lęku napadowego albo oceniały jedynie częstotliwość napadów paniki (ignorując szerszy wpływ zaburzenia), były zbyt długie do rutynowego stosowania klinicznego, albo łączyły objawy paniki z ogólnym lękiem. Ukierunkowując siedem konkretnych wymiarów, PDSS zapewnia wielowymiarowy profil ciężkości, który ma wartość kliniczną i jest jednocześnie wystarczająco krótki, aby można go było rutynowo podawać. Złożony wynik od 0 do 28 umożliwia śledzenie ogólnej poprawy, podczas gdy wyniki poszczególnych elementów pokazują, które wymiary są dotknięte najpoważniej. PDSS ma doskonałe właściwości psychometryczne, dobrą spójność wewnętrzną (alfa = 0,65), wysoką wiarygodność między podmiotami (ICC = 0,87) i dużą wrażliwość na zmiany w badaniach dotyczących leczenia. Całkowity wynik od 8 do 10 jest zwykle uważany za próg klinicznie istotnego zespołu lęku napadowego, a zmniejszenie o 40 procent lub więcej w stosunku do wartości wyjściowych uważa się za klinicznie znaczącą odpowiedź na leczenie. Wersja samoopisowa PDSS (PDSS-SR) umożliwia pacjentom uzupełnienie skali bez lekarza, przy porównywalnych właściwościach psychometrycznych.

Calkulon makes complex calculations simple — built for students and everyday problem-solvers.

1. 1Przed podaniem leku należy postawić diagnozę zespołu lęku napadowego: PDSS jest miarą dotkliwości, a nie narzędziem diagnostycznym. Należy go podawać dopiero po zdiagnozowaniu zespołu lęku napadowego według kryteriów DSM-5, który wymaga powtarzających się, nieoczekiwanych ataków paniki (nagłe przypływy intensywnego strachu lub dyskomfortu osiągających szczyt w ciągu kilku minut), którym towarzyszą co najmniej 4 z 13 określonych objawów, po których następuje co najmniej miesięczny ciągły niepokój o dodatkowe ataki, zamartwianie się konsekwencjami lub konsekwencjami ataków lub znaczącymi zmianami w zachowaniu związanymi z napadami. Skali PDSS nie należy używać do badania przesiewowego w kierunku zespołu lęku napadowego u niezdiagnozowanych pacjentów.
2. 2Oceń częstotliwość ataków paniki (punkt 1): Oceń częstotliwość ataków paniki w ciągu ostatniego tygodnia (lub innego określonego okresu oceny). Należy liczyć pełne ataki paniki (osiągające szczyt w ciągu kilku minut z 4 lub więcej objawami) i ataki z ograniczonymi objawami (mniej niż 4 objawy), ale można je śledzić osobno. Ocena: 0 = brak ataków paniki, 1 = łagodne (rzadkie, mniej więcej raz w tygodniu lub rzadziej), 2 = umiarkowane (1-2 na tydzień), 3 = ciężkie (więcej niż 2 na tydzień, ale nie codziennie), 4 = ekstremalne (codzienne lub prawie codzienne ataki). Lekarz powinien pomóc pacjentowi odróżnić ataki paniki od epizodów lęku ogólnego, które nie mają nagłego początku i nie mają charakteru szczytowego.
3. 3Oceń cierpienie podczas ataków (punkt 2): Oceń poziom niepokoju lub strachu doświadczanego podczas ataków paniki. Wymiar ten jest odrębny od częstotliwości, ponieważ niektórzy pacjenci mają częste ataki z umiarkowanym niepokojem (po pewnym przyzwyczajeniu), podczas gdy inni mają rzadkie ataki ze skrajnym przerażeniem. Ocena: 0 = brak niepokoju, 1 = łagodny (pewne nieprzyjemne uczucia, ale możliwe do opanowania), 2 = umiarkowany (znaczny niepokój, ale możliwy do zniesienia), 3 = poważny (silny niepokój, silna potrzeba ucieczki), 4 = skrajny (przytłaczający strach, poczucie umierania lub utraty kontroli). Pozycja ta oddaje subiektywną intensywność emocjonalną doświadczenia paniki.
4. 4Oceń lęk wyprzedzający (punkt 3): Oceń nasilenie zmartwień lub obaw związanych z przyszłymi atakami paniki, jeśli obecnie ich nie masz. Lęk antycypacyjny jest często najbardziej uporczywym i upośledzającym wymiarem zespołu lęku napadowego, utrzymującym się pomiędzy atakami i prowadzącym do unikania zachowań. Ocena: 0 = brak niepokoju z wyprzedzeniem, 1 = sporadyczne obawy dotyczące ataków, 2 = częste obawy, że ataki zajmują dużo czasu, 3 = wszechobecne obawy, które trudno kontrolować, 4 = prawie ciągłe obawy dotyczące ataków, które powodują kalectwo. Pacjenci często opisują to jako „strach przed strachem” lub ciągłe wypatrywanie kolejnego ataku.
5. 5Oceń unikanie agorafobiczne i interoceptywne (elementy 4 i 5): Ocena unikania agorafobicznego (punkt 4): stopień, w jakim pacjent unika sytuacji lub miejsc, w których wystąpiły lub mogą wystąpić ataki paniki, w tym tłumów, transportu publicznego, centrów handlowych, przestrzeni zamkniętych lub przebywania z dala od domu. Oceń unikanie interoceptywne (pozycja 5): stopień, w jakim pacjent unika czynności wywołujących doznania fizyczne podobne do objawów paniki, takich jak ćwiczenia (szybkie bicie serca), kawa (stymulacja), gorące otoczenie (pocenie się), filmy emocjonalne (pobudzenie) lub aktywność seksualna (zwiększone tętno i oddech). Obydwa elementy mają ocenę 0-4, od braku unikania do prawie całkowitego unikania.
6. 6Oceń upośledzenie funkcjonalne (elementy 6 i 7): Wskaźnik niepełnosprawności w pracy (poz. 6): stopień, w jakim zaburzenie paniczne wpływa na funkcjonowanie zawodowe, w tym opuszczone dni w pracy, zmniejszoną produktywność, unikanie zadań zawodowych i trudności w dojazdach do pracy. Oceń upośledzenie społeczne (pozycja 7): stopień, w jakim zaburzenie paniczne wpływa na relacje i działania społeczne, w tym unikanie spotkań towarzyskich, trudności w utrzymywaniu przyjaźni i napięcie w relacjach rodzinnych. Obydwa mają ocenę 0-4, od braku upośledzenia do całkowitej niezdolności do funkcjonowania. W przypadku osób zajmujących się domem lub emerytów oceń równoważne domeny obowiązków domowych i zaangażowania społecznego.
7. 7Oblicz całkowity wynik i opracuj plan leczenia: Zsumuj wszystkie siedem elementów, aby uzyskać całkowity wynik PDSS (0-28). Zakresy nasilenia: 0-1 = brak lub minimalne objawy paniki, 2-5 = od granicznego do łagodnego, 6-9 = łagodne do umiarkowanego, 10-13 = umiarkowane, 14-18 = umiarkowanie ciężkie, 19-28 = ciężkie. W łagodnych przypadkach (PDSS 6-9) wystarczy sama terapia poznawczo-behawioralna. W umiarkowanych przypadkach (PDSS 10-18) zaleca się skojarzoną terapię poznawczo-behawioralną i farmakoterapię (SSRI lub SNRI). W ciężkich przypadkach (PDSS 19-28) należy natychmiast rozpocząć farmakoterapię i jednocześnie skierować pacjenta do terapii poznawczo-behawioralnej, a także można rozważyć terapię pomostową benzodiazepiną w celu złagodzenia ostrych objawów, zanim leki z grupy SSRI zaczną działać. Powtórzyć badanie PDSS po 4, 8 i 12 tygodniach, aby monitorować odpowiedź na leczenie.

• !Mylenie ataków paniki z uogólnionym lękiem: Ataki paniki to pojedyncze epizody o nagłym początku, osiągające szczytową intensywność w ciągu kilku minut, którym towarzyszą intensywne objawy fizyczne (kołatanie serca, duszność, ból w klatce piersiowej, zawroty głowy, parestezje) i objawy poznawcze (strach przed śmiercią, strach przed utratą kontroli). Lęk uogólniony to chroniczny, uporczywy stan niepokoju, który narasta stopniowo i nie osiąga nagłego szczytu charakterystycznego dla paniki. Pacjenci czasami opisują chroniczny lęk jako „ciągłe ataki paniki”, a lekarze mogą oceniać PDSS na podstawie tego błędnego oznakowania i zawyżania wyników. Skalę PDSS należy oceniać na podstawie prawdziwych ataków paniki spełniających kryteria DSM, a nie uogólnionych objawów lękowych.
• !Ignorowanie unikania interoceptywnego jako celu leczenia: Lekarze często skupiają się na unikaniu agorafobicznym (unikaniu miejsc), pomijając unikanie interoceptywne (unikanie wrażeń cielesnych). Unikanie interoceptywne może być równie upośledzające: pacjenci mogą unikać ćwiczeń fizycznych, kofeiny, aktywności seksualnej, wyrażania emocji, gorącego otoczenia, pewnych pozycji ciała, a nawet śmiechu, ponieważ te czynności powodują doznania fizyczne przypominające panikę. Jeśli unikanie interoceptywne (PDSS, punkt 5) jest podwyższone, ale nie jest uwzględniane w leczeniu, pacjenci mogą osiągnąć zmniejszenie unikania agorafobicznego, ale pozostają podatni na nawrót, ponieważ nie nauczyli się, że odczucia podobne do paniki nie są niebezpieczne. Ekspozycja interoceptywna jest głównym elementem opartej na dowodach terapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu zespołu lęku napadowego.
• !Stosowanie samego PDSS bez oceny chorób współistniejących: Zespół lęku napadowego rzadko występuje samodzielnie. Około 50 do 65 procent pacjentów z zespołem lęku napadowego ma współistniejącą dużą depresję, 30 procent ma współistniejącą fobię społeczną, 25 procent ma współistniejące zaburzenie lękowe uogólnione, a 25 do 35 procent ma współistniejące zaburzenia związane z używaniem substancji psychoaktywnych (zwłaszcza alkoholu, który jest często stosowany jako samoleczenie). Skala PDSS mierzy jedynie nasilenie zespołu lęku napadowego i nie uwzględnia chorób współistniejących, które znacząco wpływają na planowanie leczenia, rokowanie i ryzyko samobójstwa. Kompleksowa ocena powinna obejmować badania przesiewowe w kierunku depresji (PHQ-9), innych zaburzeń lękowych, używania substancji psychoaktywnych (AUDIT, DAST-10) i myśli samobójczych.